Pse dha dorëheqjen Keir Starmer dhe çfarë mund të ndodhë më pas?

Në deklaratën e tij, Starmer bëri të ditur se do të vazhdojë të ushtrojë detyrën e kryeministrit deri në zgjedhjen e pasardhësit të tij, me qëllim që të sigurohet një tranzicion i rregullt i pushtetit.

Vendimi i Starmer vjen pas muajsh presioni në rritje brenda Partisë Laburiste. Udhëheqësi laburist ishte përballur me rënie të mbështetjes në sondazhe, ndërsa kritikat u shtuan pas emërimit të Peter Mandelson si ambasador i Mbretërisë së Bashkuar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës vitin e kaluar, raporton BBC .

Goditjen më të rëndë politike ai e mori pas rezultateve të dobëta në zgjedhjet për parlamentet e Uellsit dhe Skocisë, si dhe në zgjedhjet lokale në disa pjesë të Anglisë.

Rezultatet u cilësuan si zhgënjyese nga shumë deputetë laburistë, të cilët i kishin konsideruar ato si një test vendimtar për aftësinë e Starmerit për të rikthyer besimin e elektoratit.

Pas humbjeve zgjedhore, pasuan edhe dorëheqje të rëndësishme brenda kabinetit

Wes Streeting u largua nga posti i sekretarit të shëndetësisë, ndërsa disa ministra të tjerë vendosën të japin dorëheqjen.

Situata u përkeqësua më tej kur një aleat i Andy Burnham hoqi dorë nga mandati i deputetit në Makerfield, duke i hapur rrugën kryebashkiakut të atëhershëm të Greater Manchester për t’u rikthyer në Westminster dhe për të sfiduar lidershipin e partisë.

Megjithëse Starmer kishte arritur më herët ta pengonte Burnhamin të kandidonte në një zgjedhje të pjesshme, pas rezultateve të dobëta zgjedhore ai nuk kishte më mbështetjen dhe autoritetin e nevojshëm për të ndalur ambiciet e rivalit të tij.

Pozicioni i tij u dobësua edhe më shumë pas largimit të John Healey nga posti i sekretarit të mbrojtjes, pas mosmarrëveshjeve të brendshme lidhur me politikat e shpenzimeve ushtarake.

Fitorja bindëse e Burnham në Makerfield javën e kaluar dhe rritja e avantazhit të Laburistëve ndaj Reform UK forcuan bindjen e shumë deputetëve se ai ishte kandidati më i përshtatshëm për të marrë drejtimin e partisë.

Edhe pse fillimisht Starmer kishte deklaruar se do të përballej me çdo sfidë ndaj lidershipit të tij, ai përfundimisht arriti në përfundimin se nuk gëzonte më mbështetjen e nevojshme brenda grupit parlamentar për të vazhduar betejën politike.

Partia Laburiste ende nuk ka publikuar një kalendar zyrtar për garën e lidershipit, por Starmer bëri të ditur se kandidatët do të kenë kohë nga 9 deri më 16 korrik për të siguruar mbështetjen e nevojshme për kandidim.

Sipas rregullave të partisë, çdo kandidat duhet të sigurojë nominimin e të paktën 81 deputetëve laburistë, si dhe mbështetjen e 32 degëve lokale të partisë ose të tre organizatave të lidhura me të, përfshirë dy sindikata.

Në rast se më shumë se një kandidat arrin këtë prag, atëherë anëtarët e Partisë Laburiste dhe mbështetësit e sindikatave do të votojnë për liderin e ri përpara rikthimit të Parlamentit nga pushimet verore më 1 shtator.

Megjithatë, ka gjasa që një proces i tillë të mos jetë i nevojshëm.

Andy Burnham ka konfirmuar tashmë kandidaturën e tij dhe konsiderohet gjerësisht si favoriti kryesor për të marrë drejtimin e Partisë Laburiste.

Deri më tani, asnjë deputet tjetër nuk ka shpallur zyrtarisht kandidaturën, ndërsa ish-sekretari i shëndetësisë, Wes Streeting, përjashtoi mundësinë e kandidimit dhe i dha mbështetje publike Burnham vetëm pak orë pas njoftimit të Starmer.

Nëse Burnham arrin të sigurojë nominimin pa pasur rivalë në garë, ai do të shpallet automatikisht lider i Partisë Laburiste dhe, rrjedhimisht, kryeministër i Mbretërisë së Bashkuar.

Një skenar i tillë do t’i mundësonte atij të zhvendosej në Downing Street që në mesin e muajit korrik, më pak se një muaj pas rikthimit të tij në Parlament.

Pavarësisht ndryshimit të mundshëm në krye të qeverisë, Mbretëria e Bashkuar nuk është e detyruar të organizojë zgjedhje të përgjithshme.

Sipas sistemit britanik, lideri i partisë që gëzon shumicën në Dhomën e Komunave bëhet automatikisht kryeministër. Duke qenë se Partia Laburiste vazhdon të ketë shumicën parlamentare, pasardhësi i Starmer do të marrë drejtimin e qeverisë pa pasur nevojë për mandat të ri zgjedhor.

Megjithatë, kundërshtarët politikë, përfshirë Reform UK, kanë bërë thirrje që në rast të emërimit të Burnham pa garë, ai të kërkojë legjitimitet përmes zgjedhjeve të parakohshme.

Pavarësisht këtyre kërkesave, nuk ekziston asnjë detyrim ligjor që një gjë e tillë të ndodhë, pasi zgjedhjet e ardhshme të përgjithshme në Mbretërinë e Bashkuar nuk pritet të mbahen para vitit 2029.