Danimarka paralajmëron rishikimin e programit të trajnimit për gardianët kosovarë, pas dyshimeve se dy prej tyre kanë ushtruar dhunë ndaj një të burgosuri në Kopenhagë, shkruan Radio Evropa e Lirë.
Gardianët nga Kosova trajnohen në Danimarkë në kuadër të marrëveshjes mes dy shteteve, e cila parasheh transferimin e deri 300 të burgosurve nga burgjet daneze në institucionin korrektues të Gjilanit.
Incidenti ka ngritur pikëpyetje edhe për mënyrën se si do të parandalohet dhe hetohet keqtrajtimi në burgun e Gjilanit, ku përgjegjësitë do të ndahen mes Kosovës dhe Danimarkës.
Shërbimi Korrektues i Danimarkës konfirmoi për Radion Evropa e Lirë se incidenti ka ndodhur më 5 tetor, në burgun Vestre në Kopenhagë, dhe se rasti i është referuar policisë daneze.
“Ky institucion nuk komenton raste individuale, por akuzat për dhunë ndaj të burgosurve janë serioze dhe janë ndërmarrë hapat e nevojshëm”, thuhet në përgjigjen me shkrim.
Sipas agjencisë daneze të lajmeve Ritzau, dy gardianët kosovarë, të moshave 24 dhe 29 vjeç, dyshohen se kanë goditur me grushte një të burgosur brenda qelisë së tij.
Njëri dyshohet se e ka shtyrë të burgosurin mbi shtrat dhe e ka goditur një herë në fytyrë, ndërsa tjetri disa herë në fytyrë dhe trup.
Të dy i kanë mohuar akuzat.
Ata u arrestuan më 6 tetor, por gjykatat daneze refuzuan kërkesën e prokurorisë për paraburgimin e tyre, duke vlerësuar se nuk ekzistonte rrezik i konsiderueshëm arratisjeje.
Vendimi u la në fuqi më 9 tetor nga Gjykata e Lartë e Danimarkës Lindore.
Hetimet për rastin vazhdojnë dhe nuk ka një vendim përfundimtar gjyqësor.
Shërbimi Korrektues i Kosovës (SHKK) i tha REL-it se nuk mund të japë informacione, pasi rasti është nën hetim.
Nuk dihet nëse dy zyrtarët janë pezulluar nga detyra, nëse vazhdojnë të qëndrojnë në Danimarkë apo nëse ndaj tyre janë ndërmarrë masa disiplinore.
Çfarë do të ndryshojë në trajnim?
Në përgjigjen për REL-in, Shërbimi Korrektues i Danimarkës tha se do të rivlerësojë përgatitjen profesionale të gardianëve kosovarë.
“Tani do ta rishikojmë programin e trajnimit për zyrtarët kosovarë që po kryejnë praktikën në Danimarkë, për t’u siguruar që trajnimi të jetë i cilësisë së lartë dhe t’i përmbushë plotësisht kërkesat tona”, thuhet në përgjigje.
Trajnimi përfshin njohjen me rregullat daneze, menaxhimin e konflikteve dhe praktikat e punës në burgje.
Sipas autoriteteve daneze, trajnimet e ardhshme pritet të kombinojnë mësimin teorik dhe praktik në Kosovë dhe në Danimarkë.
Drejtoresha e Shërbimit Korrektues të Danimarkës, Ina Eliasen, tha për Ritzau-n se institucioni kishte pasur përvoja të mira me gardianët kosovarë dhe se priste që incidenti të ishte rast i izoluar.
Megjithatë, sipas saj, ngjarja ka nxitur nevojën për të shqyrtuar nëse trajnimi dhe praktika profesionale janë të mjaftueshme.
Eliasen sqaroi se gardianët kosovarë punojnë përkrah kolegëve danezë edhe pas përfundimit të programit gjashtëmujor.
Dy zyrtarët e dyshuar për dhunë e kishin përfunduar këtë program dhe ishin në detyrë në kohën e incidentit.
Ajo tha se rasti do të merret parasysh edhe gjatë hartimit të një mekanizmi të posaçëm mbikëqyrjeje për burgun e Gjilanit, i cili ishte planifikuar përpara incidentit.
Autoritetet daneze nuk kanë specifikuar se çfarë ndryshimesh konkrete do të sjellë rishikimi.
Sipas Shërbimit Korrektues të Danimarkës, deri më tani, 34 gardianë kosovarë e kanë përfunduar trajnimin në Danimarkë, ndërsa për burgun e Gjilanit parashihet angazhimi i 200 gardianëve.
Autoritetet daneze nuk kanë specifikuar sa të tjerë pritet të trajnohen para transferimit të të burgosurve të parë.
Kush mban përgjegjësi në rast të keqtrajtimit?
Ndërsa incidenti në Kopenhagë hetohet nga autoritetet daneze, një rast i ngjashëm në burgun e Gjilanit do të trajtohej ndryshe.
Atje, ndonëse do të zbatohen rregullat daneze, përgjegjësia për hetimin dhe ndjekjen penale të gardianëve kosovarë, si rregull, do t’u takojë autoriteteve të Kosovës.
Këtë e përcakton neni 24 i marrëveshjes, i cili parasheh përjashtime të caktuara për personelin danez, pas konsultimeve mes dy shteteve.
Burgu do të jetë nën drejtimin e përgjithshëm të një guvernatori danez, të mbështetur nga ekipe operative dhe administrative, përfshirë dy zëvendësguvernatorë. Ndërsa, një drejtor i emëruar nga Kosova do të ketë përgjegjësi për menaxhimin e objektit dhe personelit vendas.
Ankesat që lidhen me ekzekutimin e dënimeve daneze, do të trajtohen nga autoritetet e Danimarkës, përfshirë gjykatat e saj.
Kjo ndarje e përgjegjësive ka ngritur shqetësime te Komiteti Evropian për Parandalimin e Torturës (CPT), i Këshillit të Evropës.
Në një raport të dhjetorit 2024, Komiteti vlerësoi se marrëveshja ngre çështje serioze, përfshirë heqjen dorë pjesërisht nga juridiksioni danez për vepra penale që, në parim, duhet të mbeten përgjegjësi e Danimarkës.
CPT-ja ngriti gjithashtu shqetësime për përputhshmërinë e marrëveshjes me dy parime themelore të Konventës së Këshillit të Evropës për Transferimin e Personave të Dënuar dhe kërkoi sqarime nga autoritetet daneze.
Marrëveshja obligon drejtuesin danez të burgut të bashkëpunojë me autoritetet kosovare gjatë hetimeve penale dhe parasheh respektimin e detyrimeve ndërkombëtare të Danimarkës për trajtimin e të burgosurve.
Por, se si do të funksionojë kjo ndarje e përgjegjësive në rastet e dyshimeve për keqtrajtim, mbetet të shihet pas hapjes së burgut.
Kush i garanton standardet daneze në Kosovë?
Marrëveshja parasheh disa mekanizma për mbikëqyrjen e burgut të Gjilanit.
