Pse zgjedhja e Qeverisë më 13 shtator nuk u shpall antikushtetuese?

Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka konstatuar se tejkalimi i afatit 30-ditor për konstituimin e Kuvendit ka për pasojë fillimin e rrjedhjes së afateve kushtetuese për zgjedhjen e Qeverisë. Megjithatë, në të njëjtin vendim, ajo ka konstatuar se zgjedhja e Qeverisë më 13 shtator nuk është në kundërshtim me nenin 95 të Kushtetutës.

Këto dy konstatime, të përfshira në pikat III dhe V të vendimit të publikuar më 23 shtator, ngrenë një pyetje të rëndësishme juridike: Si mund të ketë pasoja kushtetuese vonesa në konstituimin e Kuvendit, ndërsa vendimi për zgjedhjen e Qeverisë të mos konsiderohet antikushtetues?

Për ta kuptuar këtë dallim, duhet të shqyrtohen veçmas afati për konstituimin e Kuvendit dhe procedura për zgjedhjen e Qeverisë, të cilat rregullohen nga dy nene të ndryshme të Kushtetutës.

Çfarë ka konstatuar Gjykata për afatet e zgjedhjes së Qeverisë?

Në pikën III të vendimit, Gjykata Kushtetuese ka përcaktuar se kalimi i afatit 30-ditor për konstituimin e Kuvendit, të paraparë me nenin 66 të Kushtetutës, ka për pasojë fillimin e rrjedhjes së afateve kushtetuese për zgjedhjen e Qeverisë, sipas nenit 95.

Ky konstatim ka rëndësi të veçantë, sepse përcakton se moskonstituimi i Kuvendit brenda afatit të paraparë nuk e pengon fillimin e rrjedhjes së afateve kushtetuese për formimin e institucioneve të tjera.

Me fjalë të tjera, shtyrja e konstituimit të Kuvendit nuk nënkupton domosdoshmërisht edhe shtyrjen e fillimit të afateve për zgjedhjen e Qeverisë.

Megjithatë, në njoftimin e publikuar, Gjykata nuk ka përcaktuar datën konkrete të fillimit ose të përfundimit të afatit për zgjedhjen e Qeverisë. Ajo nuk ka sqaruar as se cilat faza të procedurës së paraparë me nenin 95 ndikohen drejtpërdrejt nga tejkalimi i afatit të konstituimit.

Pse zgjedhja e Qeverisë më 13 shtator nuk u shpall antikushtetuese?

Pavarësisht konstatimit për tejkalimin e afatit të konstituimit, Gjykata Kushtetuese, në pikën V të vendimit, ka konstatuar se vendimi i Kuvendit i 13 shtatorit për zgjedhjen e Qeverisë nuk është në kundërshtim me nenin 95 të Kushtetutës.

Këto dy konstatime nuk janë domosdoshmërisht kundërthënëse, pasi kanë të bëjnë me dy çështje të ndryshme kushtetuese.

Neni 66 përcakton afatin për konstituimin e Kuvendit, ndërsa neni 95 rregullon procedurën për zgjedhjen e Qeverisë, përfshirë mandatimin e kandidatit për kryeministër, paraqitjen e përbërjes së propozuar të Qeverisë dhe votimin e saj në Kuvend.

Prandaj, konstatimi se Kuvendi është konstituuar pas kalimit të afatit 30-ditor nuk është i barasvlershëm me konstatimin se vendimi për zgjedhjen e Qeverisë është në kundërshtim me nenin 95.

Megjithatë, mbetet një çështje e rëndësishme që kërkon sqarim në arsyetimin e plotë të aktgjykimit: Si i ka zbatuar Gjykata afatet e nenit 95 në rrethanat konkrete dhe mbi çfarë baze juridike ka konstatuar se zgjedhja e Qeverisë më 13 shtator është në përputhje me këtë nen?

Njoftimi i publikuar nga Gjykata nuk e përmban këtë arsyetim.

Për këtë arsye, nuk mund të thuhet se Gjykata e ka konsideruar vonesën e konstituimit thjesht një shkelje formale, apo se ka vendosur që çdo veprim i ndërmarrë pas tejkalimit të afatit 30-ditor është kushtetues.

Çfarë pasoje ka vendimi për Qeverinë?

Pasoja e drejtpërdrejtë e vendimit është se zgjedhja e Qeverisë më 13 shtator nuk është shpallur antikushtetuese në raport me nenin 95.

Gjykata nuk ka urdhëruar anulimin e vendimit për zgjedhjen e Qeverisë dhe as përsëritjen e procedurës së votimit në Kuvend. Ajo ka refuzuar gjithashtu kërkesën për vendosjen e masës së përkohshme.

Nga ana tjetër, konstatimi për fillimin e rrjedhjes së afateve kushtetuese për Qeverinë mbetet i rëndësishëm për mënyrën se si duhet të zbatohen në të ardhmen dispozitat që rregullojnë konstituimin e Kuvendit dhe formimin e Qeverisë.

Vendimi përcakton se tejkalimi i afatit për konstituimin e Kuvendit ka pasoja kushtetuese dhe se fillimi i afateve për formimin e institucioneve nuk mund të lidhet pa kushte me datën kur Kuvendi shpallet formalisht i konstituuar.

Megjithatë, Gjykata nuk ka përcaktuar në njoftimin e saj se zgjedhja e Qeverisë më 13 shtator ka shkelur ndonjë afat konkret të nenit 95.

Përfundimisht, vendimi i Kushtetueses bën dallimin ndërmjet tejkalimit të afatit për konstituimin e Kuvendit dhe kushtetutshmërisë së vendimit për zgjedhjen e Qeverisë.

Se si janë ndërlidhur juridikisht këto dy çështje në rastin konkret pritet të sqarohet në tekstin e plotë të aktgjykimit, i cili, sipas njoftimit të Gjykatës, do t’u dorëzohet palëve dhe do të publikohet në Gazetën Zyrtare.