SHBA ndryshon qasje, kritika të ashpra Kosovës: Zgjidhjet të vijnë nga liderët lokalë, epoka e ndërtimit të shteteve ka përfunduar

Departamenti Amerikan i Shtetit ka shpalosur sot një kthesë të rëndësishme strategjike në politikën e tij të jashtme ndaj Ballkanit Perëndimor, duke deklaruar zyrtarisht se epoka e ndërtimit të shteteve përmes ndërhyrjeve të jashtme ka përfunduar.

Në dëshminë e tij të shkruar përpara Nënkomitetit për Evropën në Kongresin Amerikan, Zëvendës-Ndihmës Sekretari i Shtetit, Daniel Lawton, bëri të qartë se Uashingtoni zyrtar nuk do të ofrojë më “mjete të pakufizuara për qëllime të paprcaktuara”.

Dokumenti:

Fjalimi i Zëvendës Ndihmës Sekretarit Daniel Lawton para Nënkomisionit për Evropën të Komitetit të Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve

15 shtator 2026

Kryetar Self, anëtar i rangut Keating, anëtarë të nderuar të Nënkomisionit për Evropën,

Ju falënderoj për mundësinë për të dëshmuar sot për politikën e SHBA-së në Ballkanin Perëndimor. Ky është një rajon i rëndësishëm për interesat e SHBA-së dhe ne e vlerësojmë vëmendjen e vazhdueshme të Kongresit dhe vizitat në rajon, përfshirë vizitën më të fundit të Kryetarit Self në maj.

Shtetet e Bashkuara synojnë një Ballkan Perëndimor të qëndrueshëm, paqësor dhe të begatë, i cili kontribuon në sigurinë rajonale dhe globale. Ne po ndjekim marrëdhënie pozitive me aktorët kryesorë në rajon për të ruajtur stabilitetin, për të zgjeruar bashkëpunimin ekonomik dhe për t’iu kundërvënë kërcënimeve që prekin drejtpërdrejt Shtetet e Bashkuara.

Vitin e kaluar, në përkujtimin e tridhjetëvjetorit të Marrëveshjes së Paqes të Dejtonit, Zëvendës Sekretari Landau bëri të qartë se epoka e imponimit të përhershëm të ndërtimit të kombit ka marrë fund. Siç vuri në dukje Zëvendës Sekretari, “Shtetet e Bashkuara nuk janë më për përfundime të pacaktuara, të pasigurta dhe jorealiste.” Në vend të kësaj, ne po u bëjmë thirrje liderëve lokalë të hartojnë zgjidhje lokale për problemet lokale. Ne duam që liderët në të gjithë rajonin të shkojnë përtej ripërsëritjes së mosmarrëveshjeve të së kaluarës dhe të përqendrohen në nisma pragmatike që i çojnë vendet e tyre përpara. Kjo nuk do të thotë shkëputje. Angazhimi i SHBA-së mbetet aktiv në ndjekjen e rezultateve konstruktive që avancojnë interesat tona dhe u mundësojnë aktorëve lokalë të ndjekin zgjidhje lokale. Ne mbetemi të gatshëm të punojmë me ata që janë të përgatitur të ecin drejt së ardhmes, por kemi pak interes për ata që do të preferonin stabilitetin vetëm për qëllime egoiste, ose për ata që vazhdojnë të rikthejnë pakënaqësi të vjetra prej dekadash.

Politika e SHBA-së mbështetet në tre shtylla. E para është ruajtja e stabilitetit, një parakusht për të gjitha objektivat tona. E dyta është avancimi i interesave ekonomike dhe tregtare të SHBA-së përmes rritjes së udhëhequr nga sektori privat dhe një klime investimesh që mirëpret bizneset amerikane. Ne shohim se këto dy shtylla — stabiliteti dhe prosperiteti — përforcojnë reciprokisht njëra-tjetrën. E treta është puna me partnerët tanë për t’iu kundërvënë kërcënimeve, përfshirë organizatat kriminale transnacionale që bashkëpunojnë drejtpërdrejt me kartelet e hemisferës perëndimore që kërcënojnë Shtetet e Bashkuara.

Ne i ndjekim këto objektiva përmes angazhimit të qëndrueshëm në nivel të lartë dhe përdorimit të të gjitha mjeteve që kemi në dispozicion. Aktorët e kuptojnë se ne kemi këto mjete shtesë, të miratuara nga Kongresi, në dispozicionin tonë.

Ne gjithashtu presim që partnerët evropianë të mbajnë një pjesë më të madhe të barrës së sigurisë së rajonit. Për aleatët tanë të NATO-s në Ballkanin Perëndimor, kjo përfshin modernizimin e ushtrive të tyre dhe përmbushjen e angazhimeve të NATO-s për shpenzime, me qëllim avancimin e vizionit tonë të përbashkët për një NATO 3.0 më të balancuar dhe më rezistente.

Shtetet e Bashkuara mbeten të përkushtuara ndaj sovranitetit dhe integritetit territorial të Bosnjë dhe Hercegovinës dhe ndaj stabilitetit të sjellë nga Marrëveshja e Dejtonit. Vitin e kaluar, diplomacia amerikane zgjidhi një krizë të gjatë politike, duke ruajtur kohezionin dhe funksionalitetin e shtetit, ndërsa siguroi tërheqjen e Republikës Srpska nga legjislacioni i saj më anti-Dejton. Ulja e tensioneve krijoi hapësirë për përparim në interkoneksionin e gazsjellësit të Korridorit Jugor, i cili do të diversifikojë furnizimin me energji dhe sigurinë energjetike të Bosnjës. Ai gjithashtu do të nxisë rritjen ekonomike, duke krijuar mundësi për kompanitë amerikane. Muajin e ardhshëm, qytetarët e Bosnjë dhe Hercegovinës do të hedhin votat e tyre në zgjedhje dhe ne jemi të gatshëm të punojmë me udhëheqjen e re për interesat e përbashkëta.

Në mënyrë të ngjashme, Shtetet e Bashkuara mbeten të përkushtuara ndaj pavarësisë dhe integritetit territorial të Kosovës. Ne kemi një agjendë të gjerë dhe bashkëpunuese me Kosovën, e cila fatkeqësisht është penguar nga zgjedhjet e përsëritura, një qeveri kujdestare e zgjatur dhe vonesa në formimin e institucioneve të nevojshme për të avancuar prioritetet tona të përbashkëta. Ne i kemi nxitur udhëheqësit e Kosovës ta çojnë këtë proces drejt përfundimit në përputhje me Kushtetutën dhe vendimet gjyqësore. Gjithashtu kemi ngritur shqetësime për shqyrtimin e tepruar ligjor dhe kontrollin e popullsisë serbe të Kosovës. Të gjithë qytetarët e Kosovës meritojnë gëzimin e plotë të të drejtave të tyre dhe mbrojtjen e ligjit nëse Kosova dëshiron të ruajë stabilitetin. Forca e NATO-s në Kosovë mbetet thelbësore për ruajtjen e një mjedisi të sigurt dhe të qëndrueshëm, dhe mbështetet nga kontributet e forcave amerikane.

Në Serbi, ne po bëjmë thirrje që Shtetet e Bashkuara të jenë partneri i zgjedhur për t’iu kundërvënë ndikimit kundërshtar. Përpjekjet tona po funksionojnë dhe partneriteti ynë dypalësh po forcohet. Në korrik, ne zhvilluam dialogun e parë strategjik SHBA–Serbi, duke avancuar bashkëpunimin në fushën e energjisë, mbrojtjes, sigurisë dhe tregtisë. Angazhimi me këtë pjesë jetike të ekuilibrit rajonal do të mbetet kritik për mbrojtjen e interesave të SHBA-së.

Normalizimi i marrëdhënieve dhe ruajtja e paqes ndërmjet Serbisë dhe Kosovës janë thelbësore për stabilitetin rajonal. Përparim i rëndësishëm ka ndodhur që nga Marrëveshja e Uashingtonit e vitit 2020, të cilën Presidenti Trump e ndërmjetësoi gjatë mandatit të tij të parë.

Megjithatë, Dialogu i lehtësuar nga BE-ja ka ngecur për shkak të mungesës së vullnetit politik nga të dyja palët. Ne vazhdojmë t’i bëjmë thirrje Beogradit dhe Prishtinës që të miratojnë propozimet, të përmbushin zotimet e tyre dhe të rifillojnë bisedimet e drejtpërdrejta pa parakushte.

Ne po punojmë ngushtë me aleatin tonë të NATO-s, Shqipërinë, për të çmontuar organizatat kriminale transnacionale dhe për të zgjeruar qasjen në treg për kompanitë amerikane. Një ligj i finalizuar së fundmi nga Parlamenti i Shqipërisë do t’i mundësojë Shqipërisë të përmbushë angazhimet e saj për shpenzimet e mbrojtjes në NATO dhe të rrisë blerjen e pajisjeve të prodhuara në SHBA.

Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi janë gjithashtu aleatë të afërt të NATO-s dhe partnerë të sigurisë, duke avancuar strategji dhe projekte kyçe që përmirësojnë lidhjen rajonale. Maqedonia e Veriut është në një rrugë të besueshme për të përmbushur angazhimet e saj për shpenzimet e mbrojtjes në NATO dhe për të forcuar bashkëpunimin në mbrojtje. Duke filluar nga një kryqëzim rajonal, Maqedonia e Veriut është e pozicionuar për të marrë dhe lidhur eksportet e LNG-së nga Greqia me rrjetin e saj të gazit natyror në veri dhe lindje – projekt që po mbështetet nga SHBA-ja. Dialogu Strategjik ShBA–Maqedoni e Veriut i mbajtur në prill rikonfirmoi angazhimin e të dyja vendeve për të punuar së bashku për avancimin e këtyre përpjekjeve strategjike. Në mënyrë të ngjashme, Marrëveshja e fundit Ndërqeveritare SHBA–Mali i Zi krijon një kuadër për bashkëpunim, duke përfshirë projektin e Korridorit Adriatiko-Jonian. Këto projekte janë jetike për lidhjen rajonale dhe zgjerimin e mundësive për kompanitë amerikane në rajon.

Angazhimet tona në Ballkanin Perëndimor janë të lidhura me objektiva të arritshme dhe rezultate të matshme. Fokusi ynë është mbështetja e zgjidhjeve praktike, zgjerimi i bashkëpunimit ekonomik dhe të sigurisë, si dhe avancimi i interesave amerikane.

Faleminderit dhe pres me kënaqësi pyetjet tuaja.